📍 Kolon ve Rektum Anatomisi
- Çıkan kolon, Transvers kolon, İnen kolon
- Sigmoid kolon, Rektum, Anus, Çekum ve Appendiks
📈 Polipten Kansere Gelişim
Süreç: Normal mukoza → Polip oluşumu → Adenomatöz polip → İleri adenom → Karsinom. Çoğu kolorektal kanser polip (adenom) evresindeyken tespit edilip çıkarılabilir.
⚠️ Risk Faktörleri
- 50 yaş ve üzeri olmak
- Ailede kolorektal kanser öyküsü
- İnflamatuar bağırsak hastalığı (ÜK, Crohn)
- Kırmızı/işlenmiş et tüketimi, düşük lifli diyet
- Obezite, fiziksel inaktivite, diyabet
- Sigara ve alkol kullanımı
❗ Belirtiler
- Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik (ishal, kabızlık)
- Dışkıda kan veya makattan kanama
- Dışkının incelmesi
- Karın ağrısı, şişkinlik, gaz
- Açıklanamayan kilo kaybı, kansızlık
Tarama Yöntemleri (50 Yaş ve Üzeri Herkes İçin)
| Yöntem | Sıklık |
|---|---|
| Gaitada gizli kan testi | Yılda 1 kez |
| Kolonoskopi | 10 yılda 1 kez (normal ise) |
| Sigmoidoskopi | 5 yılda 1 kez |
| BT Kolonografi | 5 yılda 1 kez |
| Dışkı DNA testi | 3 yılda 1 kez |
Evreleme (TNM)
Evre 0: Sadece mukoza.
Evre I: Mukoza/kas geçilmiş.
Evre II: Duvarı geçmiş, lenf yok.
Evre III: Lenf bezlerine yayılım.
Evre IV: Uzak organ metastazı.
Tedavi Prensipleri ve Yaklaşımları
Erken Evre (0-I)
Endoskopik rezeksiyon veya cerrahi rezeksiyon ile tam tedavi.
Lokal İleri (II-III)
Cerrahi rezeksiyon ve adjuvan kemoterapi.
İleri/Metastatik (IV)
Sistemik kemoterapi, hedefli tedavi ve immünoterapi.
🍎 Riski Azaltan Yaşam Tarzı
- Lifli beslenin, kırmızı/işlenmiş eti sınırlayın.
- Düzenli egzersiz yapın, ideal kiloyu koruyun.
- Sigara ve alkol tüketimini sınırlayın.
🩺 Takip ve İzlem
- Tedavi sonrası düzenli kontroller ve görüntüleme.
- Kolonoskopi takipleri çok önemlidir.
- Nüksü erken saptar, yeni polip gelişimini önler.
⚠️ UNUTMAYIN!
50 yaş ve üzeri herkes düzenli tarama yaptırmalıdır. Ailede kolorektal kanser öyküsü varsa tarama daha erken yaşta başlamalıdır. Erken tanı konulan vakalarda tedavi başarısı çok yüksektir.