A vitamini tiroid hormonlarını nasıl etkiler?
Tiroid bezi, metabolizmamızı düzenleyen T3 ve T4 hormonlarını üretirken yalnızca iyoda değil, birçok vitamin ve minerale de ihtiyaç duyar.
A vitamini bu süreçte iki önemli noktada görev alır.
Birincisi, hipofiz-tiroid aksının normal çalışmasına katkıda bulunur. Hipofiz bezinden salgılanan TSH hormonu, tiroid bezine hormon üretmesi için uyarı gönderir. A vitamini eksikliği bu hassas hormonal dengeyi olumsuz etkileyebilir.
İkincisi ise tiroid bezinin iyot tutma kapasitesi ve tiroglobulin sentezi üzerinde etkili olmasıdır. Tiroglobulin, tiroid hormonlarının üretiminde görev alan temel proteinlerden biridir. A vitamini eksikliği, bu üretim sürecinin verimini azaltabilir.
A vitamini eksikliği tiroidi nasıl etkileyebilir?
Araştırmalar, A vitamini eksikliğinin;
- Tiroid bezinin iyodu kullanma kapasitesini azaltabileceğini,
- Tiroglobulin sentezini olumsuz etkileyebileceğini,
- Tiroid hormon üretimini dolaylı olarak baskılayabileceğini
göstermektedir.
Özellikle iyot eksikliğinin de bulunduğu toplumlarda, A vitamini eksikliğinin guatr gelişimini kolaylaştırabileceği düşünülmektedir.
Ancak bu durum, her A vitamini eksikliği olan kişide mutlaka tiroid hastalığı gelişeceği anlamına gelmez.
A vitamini eksikliği kimlerde görülür?
Gelişmiş ülkelerde ağır A vitamini eksikliği oldukça nadirdir.
Bununla birlikte;
- Yetersiz beslenen kişilerde,
- Emilim bozukluğu olan hastalarda,
- Kronik bağırsak hastalıklarında,
- Karaciğer hastalıklarında
A vitamini eksikliği gelişebilir.
Hangi besinler A vitamini içerir?
A vitamini iki farklı şekilde alınabilir.
Hayvansal kaynaklarda bulunan retinol, doğrudan kullanılabilir formdur.
Bitkisel kaynaklardaki beta-karoten ise vücutta ihtiyaç duyulduğunda A vitaminine dönüştürülür.
A vitamini açısından zengin besinler şunlardır:
- Karaciğer,
- Yumurta,
- Süt ve süt ürünleri,
- Balık yağı,
- Havuç,
- Tatlı patates,
- Kabak,
- Ispanak,
- Pazı,
- Brokoli,
- Kayısı ve mango.
Renkli sebze ve meyvelerin düzenli tüketilmesi, A vitamini ihtiyacının karşılanmasına önemli katkı sağlar.
A vitamini takviyesi gerekli midir?
Hayır.
Günümüzde A vitamini eksikliği saptanmayan bireylerde rutin A vitamini takviyesi önerilmemektedir.
Üstelik A vitamini, yağda çözünen vitaminlerden biridir ve vücutta depolanabilir.
Yüksek dozda uzun süre kullanılması;
- Karaciğer hasarı,
- Baş ağrısı,
- Bulantı,
- Kemik sağlığında bozulma,
- Gebelikte bebek açısından ciddi riskler
oluşturabilir.
Bu nedenle A vitamini takviyeleri yalnızca hekim önerisiyle kullanılmalıdır.
Tiroid hastaları A vitamini kullanmalı mı?
Bugünkü bilimsel veriler, yalnızca tiroid hastalığı bulunduğu için A vitamini takviyesi başlanmasını desteklememektedir.
Ancak A vitamini eksikliği saptanan kişilerde eksikliğin uygun şekilde tedavi edilmesi, genel sağlık açısından olduğu gibi tiroid fonksiyonları açısından da önemlidir.
Tiroid sağlığı tek bir vitaminle korunamaz. İyot, selenyum, demir, çinko, D vitamini, B12 vitamini ve dengeli beslenme birlikte değerlendirilmelidir.
Sonuç
A vitamini, tiroid hormonlarının üretim sürecinde dolaylı ama önemli görevler üstlenir. Hipofiz-tiroid aksının düzenlenmesine katkıda bulunur, tiroid bezinin iyot tutulumunu destekler ve tiroglobulin sentezinde rol oynar. Bu nedenle ciddi A vitamini eksikliği, tiroid hormon üretimini olumsuz etkileyebilir.
Ancak güncel bilimsel veriler, her tiroid hastasının rutin olarak A vitamini takviyesi kullanmasını önermemektedir. En doğru yaklaşım, dengeli beslenmek, gereksiz takviyelerden kaçınmak ve vitamin eksikliği saptandığında tedaviyi hekim kontrolünde planlamaktır.
Sağlıklı bir tiroid için tek bir vitamine değil, tüm beslenme düzenine bütüncül bir bakış açısıyla yaklaşmak gerekir.
