B12 vitamini neden önemlidir?
B12 vitamini;
- Kırmızı kan hücrelerinin üretiminde,
- Sinir sisteminin sağlıklı çalışmasında,
- DNA sentezinde,
- Enerji metabolizmasında
görev alan temel vitaminlerden biridir.
Eksikliği geliştiğinde yalnızca kansızlık değil, sinir sistemiyle ilgili önemli sorunlar da ortaya çıkabilir.
Hashimoto hastalarında B12 eksikliği neden daha sık görülür?
Hashimoto tiroiditi, bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırdığı bir otoimmün hastalıktır.
Ancak otoimmün hastalıklar çoğu zaman tek bir organla sınırlı kalmaz. Aynı kişide farklı otoimmün hastalıklar birlikte görülebilir.
Bunlardan biri de otoimmün gastrit olarak adlandırılan mide hastalığıdır.
Otoimmün gastritte bağışıklık sistemi mide duvarındaki hücrelere saldırır. Bu hücreler, B12 vitamininin bağırsaklardan emilebilmesi için gerekli olan intrinsik faktör adlı proteini üretir.
Bu yapı zarar gördüğünde B12 vitamini yeterince emilemez ve zamanla eksiklik gelişebilir.
İşte bu nedenle Hashimoto hastalarında B12 eksikliği toplum ortalamasından daha sık görülmektedir.
B12 eksikliğinin belirtileri nelerdir?
B12 eksikliği yavaş geliştiği için belirtiler başlangıçta fark edilmeyebilir.
En sık görülen yakınmalar şunlardır:
- Halsizlik,
- Çabuk yorulma,
- Konsantrasyon güçlüğü,
- Unutkanlık,
- El ve ayaklarda uyuşma veya karıncalanma,
- Denge problemleri,
- Dilde yanma hissi,
- Kansızlık.
Bu belirtilerin bir kısmı hipotiroidi belirtileriyle de benzerlik gösterebilir.
Bu nedenle tiroid hastalarında devam eden şikâyetlerin yalnızca tiroid hormonlarına bağlanmaması önemlidir.
Her Hashimoto hastasında B12 eksikliği olur mu?
Hayır.
Hashimoto hastalarında B12 eksikliği daha sık görülse de her hastada ortaya çıkmaz.
Bu nedenle gereksiz vitamin kullanmak yerine, gerekli görüldüğünde kan tetkikleri ile B12 düzeyinin değerlendirilmesi daha doğru bir yaklaşımdır.
B12 vitamini hangi besinlerde bulunur?
B12 vitamini yalnızca hayvansal kaynaklı besinlerde bulunur.
Başlıca kaynaklar şunlardır:
- Kırmızı et,
- Karaciğer,
- Balık,
- Tavuk eti,
- Yumurta,
- Süt ve süt ürünleri.
Vegan beslenen bireylerde ve emilim bozukluğu olan kişilerde eksiklik riski daha yüksektir.
B12 eksikliği nasıl tedavi edilir?
Tedavi, eksikliğin nedenine göre planlanır.
Beslenmeye bağlı hafif eksikliklerde ağızdan B12 takviyesi yeterli olabilir.
Ancak otoimmün gastrit veya emilim bozukluğu bulunan hastalarda ağızdan alınan vitamin yeterince emilemeyebilir. Bu durumda hekim tarafından B12 enjeksiyonları önerilebilir.
Tedavi şekline mutlaka doktor değerlendirmesi sonrasında karar verilmelidir.
Tiroid hastaları düzenli B12 kontrolü yaptırmalı mı?
Özellikle aşağıdaki durumlarda B12 düzeyinin değerlendirilmesi faydalı olabilir:
- Hashimoto tiroiditi bulunanlar,
- Uzun süredir açıklanamayan halsizlik yaşayanlar,
- Kansızlığı olanlar,
- El ve ayaklarda uyuşma gelişenler,
- Vegan beslenenler,
- Otoimmün gastrit tanısı bulunanlar.
Bu değerlendirme, gereksiz vitamin kullanımını önlediği gibi eksikliklerin de erken dönemde saptanmasına yardımcı olur.
Sonuç
Hashimoto tiroiditi olan kişilerde, bağışıklık sisteminin mideyi de etkileyebildiği otoimmün gastrit nedeniyle B12 vitamini eksikliği toplumun geri kalanına göre daha sık görülebilir. Bu durum halsizlikten unutkanlığa, kansızlıktan sinir sistemi yakınmalarına kadar birçok belirtiye yol açabilir.
Ancak her Hashimoto hastasında B12 eksikliği bulunmaz. En doğru yaklaşım, şikâyetleri olan veya risk grubunda bulunan hastalarda B12 düzeyinin ölçülmesi ve eksiklik saptanırsa uygun tedavinin planlanmasıdır.
Tiroid sağlığını korumak yalnızca hormon düzeylerini takip etmekten ibaret değildir. Demir, selenyum, çinko, D vitamini ve B12 gibi beslenme faktörlerinin de gerektiğinde değerlendirilmesi, hastaya bütüncül yaklaşımın önemli bir parçasıdır.
