İnternette tiroid hastalarının en sık karşılaştığı önerilerden biri şudur: "Lahana, brokoli ve karnabahar yemeyin." Peki bu bilgi gerçekten doğru mu? Bu sebzeler tiroid bezine zarar verir mi, yoksa gereksiz yere mi korkuyoruz?
Kısa cevap şu: Çoğu kişi için bu sebzeleri tüketmek güvenlidir. Ancak bazı özel durumlarda dikkatli olunması gerekebilir.
Turpgiller neden tartışılıyor?
Lahana, brokoli, karnabahar, Brüksel lahanası, şalgam, turp ve kara lahana gibi sebzeler "turpgiller" (Cruciferous vegetables) grubunda yer alır.
Bu sebzeler, glikozinolat adı verilen doğal bitkisel bileşikler içerir. Glikozinolatların parçalanmasıyla ortaya çıkan bazı maddeler, çok yüksek miktarlarda tüketildiklerinde tiroid bezinin iyodu kullanma kapasitesini azaltabilir. Bu nedenle bu maddeler "goitrojen" olarak adlandırılır.
Goitrojen maddeler, tiroid hormonlarının üretiminde gerekli olan iyodun tiroid hücreleri tarafından tutulmasını kısmen engelleyebilir. Ancak bu etki, günlük beslenme koşullarında çoğu insan için klinik olarak anlamlı değildir.
Herkes için risk oluşturur mu?
Hayır.
Sağlıklı bireylerde ve iyot alımı yeterli olan kişilerde, normal miktarlarda brokoli, lahana veya karnabahar tüketmenin guatra ya da hipotiroidiye neden olduğuna dair güçlü bilimsel kanıt bulunmamaktadır.
Risk daha çok şu kişilerde ortaya çıkabilir:
- İyot eksikliği bulunan kişiler
- Hipotiroidisi olan ve tedavi almayan hastalar
- Çok büyük miktarlarda çiğ turpgil tüketenler
- Tek tip beslenme uygulayan kişiler
Örneğin her gün çok yüksek miktarda çiğ lahana veya litrelerce çiğ yeşil sebze suyu tüketmek teorik olarak tiroid fonksiyonlarını etkileyebilir. Ancak normal bir beslenme düzeninde böyle bir risk oldukça düşüktür.
Pişirmek fark yaratır mı?
Evet.
Turpgiller pişirildiğinde goitrojenik etkiden sorumlu enzimlerin önemli bir kısmı inaktive olur. Bu nedenle haşlanmış, buharda pişirilmiş veya fırınlanmış brokoli ve karnabaharın tiroid üzerindeki olası etkisi çiğ tüketimine göre daha düşüktür.
Bu nedenle tiroid hastalarının bu sebzeleri tamamen hayatlarından çıkarmaları gerekmez.
Bu sebzelerin faydaları göz ardı edilmemeli
Turpgiller yalnızca goitrojen içermez; aynı zamanda sağlık açısından oldukça değerli besinlerdir.
Bu sebzeler;
- C vitamini,
- Folat,
- Lif,
- Potasyum,
- Antioksidanlar,
- Sulforafan gibi biyolojik olarak aktif bileşikler açısından oldukça zengindir.
Özellikle sulforafan üzerine yapılan çalışmalar, bu maddenin iltihaplanmayı azaltıcı ve bazı kanser türlerine karşı koruyucu etkileri olabileceğini göstermektedir.
Dolayısıyla yalnızca tiroid endişesi nedeniyle bu besinlerden tamamen uzak durmak doğru bir yaklaşım değildir.
Tiroid hastaları nasıl beslenmeli?
Tiroid hastalarında temel hedef belirli bir besini yasaklamak değil, dengeli beslenmeyi sağlamaktır.
Bunun için;
- İyot alımının yeterli olması,
- Çeşitli sebzelerin dengeli tüketilmesi,
- Tek tip beslenmeden kaçınılması,
- Tiroid ilaçlarının doğru zamanda kullanılması,
- Düzenli hekim kontrolünün sürdürülmesi
çok daha önemlidir.
Sonuç
Brokoli, lahana, karnabahar ve diğer turpgiller, internette anlatıldığı kadar "tehlikeli" besinler değildir. İyot eksikliği olmayan ve dengeli beslenen bireylerde normal miktarlarda tüketilmeleri güvenlidir.
Beslenmede önemli olan tek bir besini tamamen yasaklamak değil, dengeli ve çeşitli bir diyet uygulamaktır. Tiroid hastalığınız varsa, internetteki genel öneriler yerine sizi takip eden hekimin önerilerine göre hareket etmeniz en doğru yaklaşım olacaktır.
