D vitamini sadece kemikler için gerekli değildir
D vitamini; kalsiyum emilimi, kemik sağlığı ve kas fonksiyonlarının yanı sıra bağışıklık sisteminin düzenlenmesinde de önemli rol oynar.
Bağışıklık hücrelerinin büyük bölümünde D vitamini reseptörleri bulunur. Bu nedenle D vitamini, bağışıklık sisteminin gereğinden fazla çalışmasını baskılayan düzenleyici mekanizmalardan biri olarak kabul edilir.
Bu özellik, otoimmün hastalıklarla olan ilişkisinin araştırılmasına neden olmuştur.
Hashimoto hastalarında D vitamini neden önemlidir?
Hashimoto tiroiditi, bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırdığı en sık görülen otoimmün hastalıklardan biridir.
Son yıllarda yapılan çok sayıda çalışma, Hashimoto tiroiditi olan hastalarda D vitamini düzeylerinin sağlıklı bireylere göre daha düşük olduğunu göstermektedir.
Ancak burada önemli bir soru ortaya çıkmaktadır:
D vitamini eksikliği mi Hashimoto hastalığına yol açıyor, yoksa Hashimoto hastalarında D vitamini mi düşüyor?
Bugün için bu sorunun kesin cevabı bilinmemektedir. Çalışmalar iki durum arasında güçlü bir ilişki olduğunu gösterse de, neden-sonuç ilişkisi henüz tam olarak ortaya konulamamıştır.
D vitamini takviyesi antikorları azaltabilir mi?
Bu konuda yapılan araştırmaların sonuçları tamamen aynı değildir.
Bazı klinik çalışmalarda, D vitamini eksikliği bulunan Hashimoto hastalarında yapılan takviyenin anti-TPO ve anti-tiroglobulin antikor düzeylerinde azalma sağlayabildiği bildirilmiştir.
Ancak antikor seviyelerindeki bu düşüşün;
- Hastalığın ilerlemesini durdurduğu,
- Tiroid hormonlarını tamamen normale çevirdiği,
- İlaç ihtiyacını ortadan kaldırdığı
henüz kesin olarak gösterilememiştir.
Bu nedenle D vitamini, Hashimoto hastalığını tek başına tedavi eden bir yöntem olarak değerlendirilmemelidir.
D vitamini hipotiroidiyi düzeltir mi?
Hayır.
Hipotiroidinin temel tedavisi, eksik olan tiroid hormonunun yerine konulmasıdır.
D vitamini eksikliği varsa bunun tedavi edilmesi genel sağlık açısından önemlidir. Ancak D vitamini almak, levotiroksin tedavisinin yerine geçmez.
D vitamini eksikliği kimlerde daha sık görülür?
D vitamini eksikliği yalnızca tiroid hastalarında değil, toplumun büyük bir bölümünde görülebilmektedir.
Risk daha çok;
- Güneşten yeterince yararlanmayanlarda,
- İleri yaşta olanlarda,
- Kapalı ortamlarda çalışanlarda,
- Obez bireylerde,
- Emilim bozukluğu bulunan hastalarda,
- Otoimmün hastalığı olan kişilerde
artmaktadır.
Bu nedenle eksiklikten şüphelenildiğinde kan düzeyinin ölçülmesi en doğru yaklaşımdır.
D vitamini hangi besinlerde bulunur?
D vitamininin en önemli kaynağı güneş ışığıdır.
Bunun yanında;
- Yağlı deniz balıkları,
- Somon,
- Sardalya,
- Uskumru,
- Yumurta sarısı,
- Karaciğer,
- D vitamini ile zenginleştirilmiş süt ve süt ürünleri
beslenmeyle alınabilecek kaynaklar arasındadır.
Ancak yalnızca beslenmeyle günlük ihtiyacı karşılamak çoğu zaman kolay değildir.
Gereksiz D vitamini kullanmak doğru mu?
Hayır.
D vitamini yağda çözünen bir vitamindir ve vücutta depolanabilir.
Bu nedenle gereksiz yüksek doz kullanımı;
- Kandaki kalsiyum düzeyinin yükselmesine,
- Böbrek taşı oluşumuna,
- Böbrek fonksiyonlarında bozulmaya,
- Kalp ritim problemlerine
neden olabilir.
Bu nedenle D vitamini takviyesi, mümkünse kan düzeyi ölçüldükten sonra ve hekim önerisi doğrultusunda kullanılmalıdır.
Sonuç
D vitamini ile Hashimoto tiroiditi arasında güçlü bir ilişki olduğu bilinmektedir. Birçok çalışmada Hashimoto hastalarında D vitamini düzeylerinin daha düşük olduğu gösterilmiş, bazı araştırmalarda ise D vitamini takviyesinin tiroid antikorlarını azaltabileceği bildirilmiştir.
Bununla birlikte, D vitamini takviyesinin Hashimoto hastalığını tamamen tedavi ettiği veya tiroid ilaçlarının yerini aldığına dair güçlü bilimsel kanıt bulunmamaktadır.
Tiroid hastalarında en doğru yaklaşım; D vitamini eksikliği varsa bunu uygun şekilde tedavi etmek, tiroid hormon tedavisini düzenli kullanmak ve dengeli beslenmeyi yaşam tarzının bir parçası hâline getirmektir. Unutulmamalıdır ki tiroid sağlığında tek bir vitamin veya mineral mucize yaratmaz; önemli olan tüm vücudu kapsayan bütüncül bir yaklaşımdır.
