Hashimato Tiroiditinde Beslenme: Hangi Mikro Besinler Kritik?
Hashimoto Tiroiditi (Kronik Otoimmün Tiroidit), iyot eksikliği olmayan bölgelerde hipotiroidinin en sık nedenidir. Otoimmün tiroid hastalığı olan hastalarda beslenme yönetimi, özellikle sık görülen mikro besin eksikliklerinin belirlenmesi ve yönetilmesi etrafında şekillenmelidir.
- Temel Yaklaşım ve Yönetim İlkeleri
Mikro besin eksiklikleri tiroid hastalıklarında hem sebep hem de sonuç olarak ortaya çıkabilir ve oldukça yaygındır.
- Eksiklik Tespiti ve Tedavisi: Tiroid hastalığı için uygun tedavi (Levotiroksin gibi) almasına rağmen şikayetleri devam eden hastalarda, vitamin ve mineral düzeyleri ölçülmeli ve eksiklik tespit edildiğinde tedavi edilmelidir.
- Eşlik Eden Hastalıklar: Emilimi bozabilecek eşlik eden hastalıklar (örneğin; otoimmün gastrit veya Çölyak Hastalığı) göz önünde bulundurulmalıdır, zira bu durumlar demir ve B12 vitamini emilimini bozabilir.
- Kritik Mikro Besinler ve Beslenme Önerileri
Hashimoto hastalarında en sık görülen ve yakın takibi önerilen mikro besinler şunlardır:
- Demir ve B12 Vitamini
Hipotiroidizm ve demir eksikliği sıklıkla birlikte görülebilir.
- Demir Düzeyi Takibi: Otoimmün tiroid hastalığı olan bireylerde mutlaka kan sayımı, demir ve ferritin düzeyleri ölçülmelidir.
- Tedavi Hedefi: Kansızlık olmasa bile ferritin düzeyleri düşükse, demir eksikliğinin nedenleri araştırılmalı ve uygun destek verilmelidir. Ferritin düzeyini 100 ng/mL’nin üzerine çıkarmanın, tiroid hormon tedavisine rağmen devam eden hipotiroid semptomlarını düzelttiği bildirilmiştir.
- Tiroid Otoantikorları: Ciddi demir eksikliğinin kadınlarda tiroid otoantikor tespit edilme sıklığını arttırdığıgösterilmiştir.
- B12 Eksikliği Riski: Otoimmün tiroiditli hastaların %35-40’ında atrofik gastrit görülebilir, bu da B12 vitamini emilimini bozar ve B12 eksikliği yaygındır.
- D Vitamini
Pek çok çalışma, otoimmün tiroiditi olan hastalarda D vitamini seviyelerinin düşük olduğunu ve eksikliğin sık görüldüğünü göstermiştir.
- İlişki: D vitamini eksikliği ile Hashimoto tiroiditi arasında ilişki olduğu gösterilmiştir.
- Antikorlar Üzerindeki Etkisi: D vitamini takviyesinin tiroid antikor düzeyini azalttığı gösterilmiştir.
- Tedavi: Tiroid hastalarında D vitamini düzeyleri ölçülmeli ve kılavuzlara uygun şekilde tedavi edilmelidir. Düzeyleri fizyolojik değerlerin üzerine çıkaracak şekilde tedavi verilmesi, artmış kırık ve mortalite riski nedeniyle önerilmemektedir.
- İyot
İyot tiroid hormonlarının üretimi için temeldir, ancak otoimmün tiroiditli hastalarda alımına dikkat edilmelidir.
- Aşırı İyot Riski: Yüksek dozda ve gereksiz iyot alımının, antikor oluşumunu tetikleyebileceği veya antikoru zaten pozitif olan kişilerde hipotiroidiye gidişi hızlandırabileceği bilinmektedir.
- Önerilen Tuz Tüketimi: Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD), ülke çapında rafine iyotlu sofra tuzu tüketimini önermektedir.
- Sakınılması Gereken Tuzlar: İçeriği net olarak bilinmeyen veya diğer katkı maddelerinin eklendiği kaya tuzu, gurme tuzları gibi tuzların kullanılmasını önermemektedir.
- Selenyum
Selenyum, antioksidan bir enzim olan glutatyon peroksidazın bileşenidir ve T4'ün T3'e dönüşümünde rol oynar.
- Antikorlar Üzerindeki Etkisi: Selenyum takviyesinin, otoimmün tiroiditli popülasyonlarda serum TPOAb (tiroid otoantikor) seviyelerini düşürdüğü gösterilmiştir. Ancak bu azalmanın klinik yansıması henüz gösterilememiştir.
- Rutin Kullanım: Hafif Graves oftalmopatisi dışındaki otoimmün tiroid hastalarında rutin selenyum takviyesi önerilmemektedir.
- Eksiklikte Doz: Selenyum eksikliği olanlarda günlük 200 mikrogram doz yeterlidir.
- Diğer Mikro Besinler ve Besin Grupları
- Çinko ve Bakır: Bu mikro besinlerin tiroid hormon konsantrasyonları üzerindeki etkilerine dair kesin kanıtlar yoktur. Standart tedavi dışı bir yaklaşım önerilmez.
- Guatrojenik Besinler: Ülkemiz için yeterli iyot alındığında, guatrojen barındırdığı bilinen besinlerin (karalahana vb.) tüketimine sınırlama önerilmemektedir.
III. Alternatif Yaklaşımlara Dair Uyarılar
Sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte hastaların, kanıta dayalı tedaviler yerine tiroid hastalığının tedavisi için alternatif yaklaşımlara yönelimlerinde artış gözlenmektedir. Bu popüler yaklaşımların çoğunun kanıta dayalı net bir faydası yoktur. Hastaların, bilimsel veriler eşliğinde potansiyel zararlar konusunda bilgilendirilmesi ve altta yatan tiroid hastalığının tedavisinin aksamaması önemlidir.
--------------------------------------------------------------------------------
Uyarı: Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlı olup, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Hashimoto Tiroiditi tedavisi ve beslenme planı, hastanın bireysel durumuna ve doktorunun önerilerine göre düzenlenmelidir.
