1. Böbrek Üstü Bezi (Adrenal Bez) Hastalıkları
Böbreklerin üzerinde bulunan adrenal bezler, kan basıncını düzenleyen birçok hormon üretir. Bu bezlerde gelişen bazı tümörler veya hormon fazlalıkları ciddi hipertansiyona neden olabilir.
Primer Hiperaldosteronizm (Conn Sendromu)
Primer hiperaldosteronizm, adrenal bezden aşırı aldosteron hormonu salgılanması sonucu gelişir. Aldosteron, vücutta tuz ve su tutulmasına neden olarak tansiyonu yükseltir.
Aşağıdaki durumlarda bu hastalıktan şüphelenmek gerekir:
- Genç yaşta başlayan hipertansiyon
- Birden fazla ilaç kullanılmasına rağmen kontrol edilemeyen tansiyon
- Kan potasyum düzeyinin düşük olması
- Ailede erken yaşta hipertansiyon öyküsü
Eğer hastalığın nedeni tek taraflı aldosteron üreten bir adenom ise, laparoskopik adrenalektomi ile tümör çıkarılarak tansiyon tamamen düzelebilir veya kullanılan ilaç sayısı önemli ölçüde azalabilir.
Feokromositoma
Feokromositoma, adrenal bezden aşırı adrenalin ve noradrenalin salgılayan nadir bir tümördür.
Hastalarda;
- Ataklar halinde yükselen tansiyon
- Şiddetli baş ağrısı
- Çarpıntı
- Terleme
- Titreme
- Kaygı hissi
görülebilir.
Tanı konulduktan sonra uygun ilaç hazırlığı yapılarak tümörün cerrahi olarak çıkarılması kesin tedavi sağlar.
Cushing Sendromu
Kortizol hormonunun aşırı salgılanması sonucu gelişen Cushing sendromunda hastaların büyük bölümünde hipertansiyon görülür.
Bunun yanında;
- Hızlı kilo alma
- Yüzde yuvarlaklaşma
- Karında mor çatlaklar
- Kas güçsüzlüğü
- Diyabet
gibi belirtiler de eşlik edebilir.
Kortizol salgılayan adrenal tümörlerde cerrahi tedavi ilk seçenektir.
Adrenokortikal Kanser
Adrenal bezin nadir görülen kötü huylu tümörlerinden biridir.
Bazı hastalarda kortizol veya aldosteron fazlalığı nedeniyle hipertansiyon gelişebilir. Tedavinin temelini tümörün cerrahi olarak tamamen çıkarılması oluşturur.
2. Paratiroid Hastalıkları
Paratiroid bezlerinin aşırı çalışmasına bağlı gelişen primer hiperparatiroidizm, kan kalsiyumunun yükselmesine neden olur.
Hastalarda;
- Böbrek taşı
- Kemik erimesi
- Halsizlik
- Unutkanlık
gibi klasik belirtilerin yanında;
- Hipertansiyon
- Kalp ritim bozuklukları
- Kalp kasında kalınlaşma
da görülebilir.
Uygun hastalarda yapılan paratiroid ameliyatı, yalnızca kalsiyum düzeyini düzeltmekle kalmaz; bazı hastalarda tansiyon kontrolüne de olumlu katkı sağlayabilir.
3. Tiroid Hastalıkları
Tiroid bezinin aşırı çalışması (hipertiroidi), kalbin daha hızlı çalışmasına ve özellikle sistolik tansiyonun yükselmesine neden olabilir.
Özellikle;
- Toksik adenom
- Toksik multinodüler guatr
- İlaç tedavisine yanıt vermeyen Graves hastalığı
gibi durumlarda tiroidektomi kalıcı tedavi sağlayabilir.
Hipertansiyon Hastalarının Ne Zaman Endokrin Cerrahi Açısından Değerlendirilmesi Gerekir?
Aşağıdaki durumlarda altta yatan cerrahi olarak tedavi edilebilir bir neden araştırılmalıdır:
- 40 yaşından önce başlayan hipertansiyon
- Üç veya daha fazla ilaca rağmen kontrol altına alınamayan tansiyon
- Ataklar halinde yükselen tansiyon
- Hipertansiyonla birlikte düşük potasyum düzeyi
- Adrenal bezde tesadüfen saptanan kitle
- Hipertansiyonla birlikte yüksek kalsiyum düzeyi
- Ailede feokromositoma veya Multiple Endokrin Neoplazi (MEN) öyküsü
Sonuç
Hipertansiyon her zaman ömür boyu ilaç kullanılması gereken bir hastalık değildir. Özellikle böbrek üstü bezi, paratiroid ve tiroid bezlerinden kaynaklanan hormonal hastalıklar yüksek tansiyonun nedeni olabilir. Bu hastalıkların doğru şekilde tanınması ve uygun hastalarda cerrahi tedavi uygulanması, tansiyonun tamamen düzelmesini veya daha kolay kontrol altına alınmasını sağlayabilir.
İlaç tedavinize rağmen tansiyonunuz kontrol altına alınamıyorsa, genç yaşta hipertansiyon geliştiyse veya tansiyonunuza hormonal belirtiler eşlik ediyorsa, endokrin cerrahisi ve endokrinoloji açısından ayrıntılı değerlendirme yapılması büyük önem taşımaktadır.
