Saç dökülmesi denildiğinde çoğu kişinin aklına ilk olarak genetik faktörler, stres veya vitamin eksiklikleri gelir. Oysa tiroid hormonlarındaki dengesizlikler de saçın büyüme döngüsünü doğrudan etkileyebilir.
Hem tiroid bezinin yavaş çalıştığı hipotiroidi hem de fazla çalıştığı hipertiroidi, saçlarda incelme ve yaygın dökülmeye neden olabilir. Bu nedenle nedeni açıklanamayan saç dökülmelerinde yalnızca saç ve saçlı deriyi değil, hormonal sistemi de değerlendirmek gerekir.
Tiroid Hormonlarının Saçlarla İlişkisi Nedir?
Saç kökleri canlı yapılardır ve belirli bir büyüme döngüsüne sahiptir. Saç tellerinin bir bölümü aktif olarak uzarken bir bölümü dinlenme, bir bölümü ise dökülme dönemindedir.
Tiroid hormonları vücudun enerji kullanımından hücre yenilenmesine kadar birçok süreci etkiler. Saç kökleri de bu hormonlardan etkilenir.
Tiroid hormonları normal seviyelerde olduğunda saçın büyüme döngüsü düzenli şekilde devam eder. Hormon seviyeleri çok azaldığında veya çok yükseldiğinde ise saç köklerinin büyüme döngüsü değişebilir.
Bunun sonucunda normalden daha fazla saç teli dinlenme ve dökülme dönemine geçebilir.
Tiroid Hastalıklarında Saç Dökülmesi Nasıl Olur?
Tiroid kaynaklı saç dökülmesi çoğunlukla yaygın tipte görülür.
Yani saç yalnızca alın çizgisinden veya tepe bölgesinden değil, saçlı derinin genelinden seyrekleşebilir.
Hasta genellikle;
- Duş sırasında daha fazla saç geldiğini,
- Saç tararken fırçada normalden fazla saç kaldığını,
- Saç hacminin azaldığını,
- At kuyruğunun daha ince hale geldiğini,
- Saç tellerinin güçsüzleştiğini
fark eder.
Bu görünüm erkek tipi veya kadın tipi saç dökülmesinden farklı olabilir. Ancak bazı kişilerde birden fazla saç dökülmesi nedeni aynı anda bulunabileceği için kesin ayrım muayene ile yapılmalıdır.
Hipotiroidi Saçları Nasıl Etkiler?
Hipotiroidi, tiroid bezinin vücudun ihtiyacı kadar tiroid hormonu üretememesi durumudur.
Tiroid hormonları azaldığında metabolizma yavaşlar ve saç köklerinin çalışma düzeni de etkilenebilir.
Hipotiroidide saçlar;
- Kuru,
- Mat,
- Kırılgan,
- İnce,
- Cansız
hale gelebilir.
Saç dökülmesi çoğunlukla yaygındır.
Bazı hastalarda kaşlarda, özellikle kaşların dış kısmında incelme de görülebilir. Ancak bu bulgu tek başına hipotiroidi tanısı koydurmaz.
Saç dökülmesine;
- Halsizlik,
- Üşüme,
- Kilo alma,
- Kabızlık,
- Cilt kuruluğu,
- Uyku hali,
- Konsantrasyon güçlüğü
gibi şikâyetler eşlik ediyorsa tiroid fonksiyonlarının değerlendirilmesi düşünülebilir.
Hipertiroidi Saç Dökülmesi Yapar mı?
Evet.
Tiroid bezinin gereğinden fazla hormon ürettiği hipertiroidi durumunda da saç dökülmesi görülebilir.
Bu hastalarda saç telleri daha ince ve yumuşak hale gelebilir. Saçın büyüme döngüsünün hızlanması sonucunda daha fazla saç teli erken dönemde dökülme evresine geçebilir.
Hipertiroidiye bağlı saç değişikliklerine;
- Çarpıntı,
- Aşırı terleme,
- Sıcağa tahammülsüzlük,
- İstem dışı kilo kaybı,
- Ellerde titreme,
- Sinirlilik,
- Uyku problemleri
gibi belirtiler eşlik edebilir.
Ancak saç dökülmesi her hipertiroidi hastasında görülmez.
Hashimoto Hastalığı Saç Dökülmesine Neden Olabilir mi?
Hashimoto tiroiditi, bağışıklık sisteminin tiroid bezini etkilediği otoimmün bir hastalıktır ve zaman içerisinde hipotiroidiye yol açabilir.
Hashimoto hastalarında saç dökülmesi genellikle tiroid hormonlarının yetersiz hale gelmesiyle ilişkilidir.
Bunun yanında otoimmün tiroid hastalıkları bulunan kişilerde başka otoimmün hastalıkların görülme olasılığı da artabilir.
Örneğin alopesi areata, yani halk arasında saçkıran olarak bilinen hastalık, bazı otoimmün tiroid hastalıklarıyla birlikte görülebilir.
Ancak Hashimoto hastalığı olan her kişide saç dökülmesi veya saçkıran gelişeceği anlamına gelmez.
Tiroid Kaynaklı Saç Dökülmesi Birden mi Başlar?
Genellikle hayır.
Saçın büyüme döngüsü nedeniyle hormonal bir değişikliğin saçlara yansıması zaman alabilir.
Tiroid hormonları bozulduktan sonra saç dökülmesi hemen ertesi gün başlamaz. Çoğu zaman haftalar veya aylar sonra fark edilir hale gelir.
Aynı durum tedavi için de geçerlidir.
Tiroid hormonları normale döndüğünde saç dökülmesinin hemen durmasını beklemek doğru değildir. Saç köklerinin yeniden normal büyüme döngüsüne girmesi zaman ister.
Tiroid Tedavisi Başlayınca Saçlar Hemen Düzelir mi?
Tiroid hormonlarındaki dengesizlik düzeltildiğinde saç dökülmesi zaman içerisinde azalabilir.
Ancak saçların toparlanması sabır gerektirir.
Saçın büyüme hızı yavaş olduğu için;
- Dökülmenin azalması,
- Yeni saçların çıkması,
- Saç yoğunluğunun yeniden artması
birkaç ay sürebilir.
Bazı kişiler hormon değerleri normale geldiği halde saç dökülmesinin devam ettiğini söyleyebilir. Böyle bir durumda tiroid dışındaki nedenlerin de değerlendirilmesi gerekir.
Tiroid İlacı Saç Döker mi?
Tiroid hormon ilacı kullanan bazı kişiler tedaviye başladıktan sonra saç dökülmesinin arttığını fark edebilir.
Burada iki önemli nokta vardır.
Birincisi, saç dökülmesi tedaviden önce başlayan hormonal bozukluğun gecikmiş sonucu olabilir.
İkincisi ise kullanılan tiroid hormonu dozunun kişinin ihtiyacına göre fazla veya yetersiz olması saç dökülmesinin devam etmesine katkıda bulunabilir.
Bu nedenle levotiroksin gibi tiroid ilaçlarının dozu kişinin kendi kendine değiştirilmemelidir.
Tedavinin etkinliği TSH ve gerektiğinde serbest T4 gibi kan testleriyle takip edilmelidir.
Tiroid Kaynaklı Saç Dökülmesi Kalıcı mıdır?
Çoğu hastada altta yatan tiroid sorunu uygun şekilde kontrol altına alındığında saç dökülmesinde düzelme görülebilir.
Ancak saç dökülmesinin ne kadar düzeleceği kişiden kişiye değişir.
Özellikle uzun süredir devam eden saç dökülmelerinde aynı anda;
- Genetik saç dökülmesi,
- Demir eksikliği,
- D vitamini eksikliği,
- B12 eksikliği,
- Yoğun stres,
- Hızlı kilo kaybı,
- Doğum sonrası dönem,
- Bazı ilaçlar,
- Saçlı deri hastalıkları
gibi başka nedenler de bulunabilir.
Bu nedenle “TSH normale geldi, saçım neden hâlâ dökülüyor?” sorusunun cevabı her zaman yalnızca tiroid değildir.
Tiroid Hastalığında Saç Dökülmesi İçin Hangi Testler Yapılır?
Saç dökülmesinin tiroid ile ilişkili olup olmadığını değerlendirmek amacıyla genellikle ilk olarak TSH ve serbest T4 testlerine bakılır.
Klinik duruma göre farklı tiroid testleri de istenebilir.
Saç dökülmesinin başka nedenleri düşünülüyorsa hekimin değerlendirmesine göre;
- Tam kan sayımı,
- Ferritin ve demir değerleri,
- B12 vitamini,
- D vitamini,
- Çinko,
- Diğer hormonal testler
gibi tetkikler de gündeme gelebilir.
Her saç dökülmesinde aynı testlerin yapılması gerekmez. Tetkikler hastanın öyküsü ve muayenesine göre planlanmalıdır.
Tiroid Değerleri Normalse Saç Dökülmesinin Nedeni Nedir?
Tiroid testlerinin normal çıkması, saç dökülmesinin araştırılmasının bittiği anlamına gelmez.
Saç dökülmesinin onlarca farklı nedeni olabilir.
Özellikle telogen effluvium olarak adlandırılan yaygın saç dökülmesi;
- Yoğun stres,
- Ateşli hastalıklar,
- Büyük ameliyatlar,
- Hızlı kilo verme,
- Ağır diyetler,
- Demir eksikliği,
- Doğum,
- Bazı ilaçlar
sonrasında ortaya çıkabilir.
Ayrıca kadın ve erkek tipi genetik saç dökülmesi toplumda oldukça yaygındır.
Bu nedenle saç dökülmesinin nedeni tek bir laboratuvar sonucuna bakılarak belirlenmemelidir.
Saç Dökülmesi Tiroid Hastalığının İlk Belirtisi Olabilir mi?
Bazı kişilerde olabilir.
Özellikle başka belirgin şikâyeti bulunmayan kişiler saçlarda incelme veya yaygın dökülme nedeniyle doktora başvurabilir ve yapılan testlerde tiroid fonksiyon bozukluğu tespit edilebilir.
Ancak saç dökülmesinin tek başına tiroid hastalığı anlamına gelmediğini tekrar vurgulamak gerekir.
Tiroid hastalığı tanısı belirtiler, muayene ve laboratuvar sonuçlarının birlikte değerlendirilmesiyle konur.
Saç Sağlığı İçin Tiroid Hormonlarının Dengede Olması Neden Önemlidir?
Saç, vücuttaki hormonal değişikliklere karşı oldukça hassastır.
Hem hormon fazlalığı hem de hormon eksikliği saç döngüsünün bozulmasına yol açabilir.
Bu nedenle tiroid hastalığı bulunan kişilerde yalnızca “hormon kullanıyorum” demek yeterli değildir. Tedavinin doğru dozda olup olmadığı ve hormon değerlerinin hedef aralıkta bulunup bulunmadığı belirli aralıklarla kontrol edilmelidir.
Saç sağlığı açısından amaç tiroid hormonlarını mümkün olduğunca normal fizyolojik düzeyde tutmaktır.
Saç Dökülmesi Yaşayan Tiroid Hastaları Ne Yapmalı?
Öncelikle tiroid ilacı kullanılıyorsa ilaç doktor önerisi dışında bırakılmamalı veya dozu değiştirilmemelidir.
Saç dökülmesi devam ediyorsa;
- Tiroid hormonlarının kontrolü,
- Demir depolarının değerlendirilmesi,
- Beslenme durumunun gözden geçirilmesi,
- Kullanılan ilaçların incelenmesi,
- Saçlı deri muayenesi
gerekebilir.
Bazı hastalarda endokrinoloji veya genel cerrahi değerlendirmesine ek olarak dermatoloji görüşü de yararlı olabilir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Saç dökülmesi birkaç haftadan uzun süredir belirgin şekilde devam ediyorsa veya saç yoğunluğunda gözle görülür azalma varsa değerlendirme yapılması uygun olur.
Özellikle saç dökülmesine;
- Halsizlik,
- Üşüme veya aşırı sıcak basması,
- Açıklanamayan kilo değişikliği,
- Çarpıntı,
- Kabızlık,
- Aşırı terleme,
- Boyunda büyüme veya şişlik,
- Adet düzensizliği
gibi belirtiler eşlik ediyorsa tiroid fonksiyonlarının değerlendirilmesi gerekebilir.
Sonuç
Tiroid hormonları saçın büyüme döngüsünü doğrudan etkileyebilir. Hem hipotiroidi hem de hipertiroidi saçlarda incelmeye ve yaygın dökülmeye yol açabilir.
Tiroid kaynaklı saç dökülmesinde önemli olan yalnızca saça yönelik ürünler kullanmak değil, altta yatan hormonal bozukluğu tespit etmek ve doğru şekilde tedavi etmektir.
Tiroid hormonları normale geldikten sonra saçların toparlanması zaman alabilir. Bu nedenle tedavinin ardından birkaç hafta içerisinde tamamen düzelme beklenmemelidir.
Tiroid değerleri normale geldiği halde saç dökülmesi devam ediyorsa demir eksikliği, genetik saç dökülmesi, stres, beslenme sorunları ve dermatolojik hastalıklar gibi diğer nedenler de araştırılmalıdır.
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Saç dökülmesi ve tiroid hastalıklarının tanı ve tedavisi kişinin klinik bulguları, muayenesi ve laboratuvar sonuçları birlikte değerlendirilerek planlanmalıdır.
