Soya ve darı tiroidi nasıl etkileyebilir?
Tiroid bezi, hormon üretimi için iyoda ihtiyaç duyar. Bu süreçte en önemli görevlerden birini tiroid peroksidaz (TPO)adı verilen enzim üstlenir. TPO enzimi, iyodun tiroid hormonlarına dönüştürülmesini sağlayan temel basamaklardan biridir.
Soya ve darı, doğal olarak flavonoid ve bazı fenolik bileşikler içerir. Laboratuvar çalışmalarında bu bileşiklerin yüksek konsantrasyonlarda TPO enziminin aktivitesini azaltabileceği gösterilmiştir. Teorik olarak bu durum, tiroid hormonlarının üretimini sınırlandırabilir.
Ancak laboratuvar ortamında elde edilen bu bulguların günlük beslenmede aynı etkiyi oluşturduğunu söylemek doğru değildir.
Soya gerçekten hipotiroidiye neden olur mu?
Bugüne kadar yapılan çalışmalar, iyot alımı yeterli olan sağlıklı bireylerde soya tüketiminin tek başına hipotiroidiye neden olduğunu göstermemiştir.
Ancak aşağıdaki gruplarda daha dikkatli olunması önerilir:
- İyot eksikliği bulunan kişiler,
- Tedavi edilmemiş hipotiroidisi olan hastalar,
- Çok yüksek miktarda soya ürünü tüketenler.
Bu kişilerde soya ürünlerinin fazla tüketimi, mevcut tiroid fonksiyon bozukluğunu belirginleştirebilir.
Tiroid ilacı kullananlar için önemli bir ayrıntı
Soya ürünleri yalnızca tiroid hormon üretimini değil, levotiroksin (Euthyrox®, Levotiron® vb.) emilimini de azaltabilir.
Bu nedenle tiroid ilacı kullanan hastaların ilacı aç karnına alması ve soya sütü, soya proteini veya yüksek miktarda soya içeren gıdaları ilaçla aynı saatlerde tüketmemesi önerilir. Genellikle ilaç ile bu tür besinler arasında en az 3–4 saatbırakılması tavsiye edilir.
Bu nokta, soyanın tiroid üzerindeki olası etkisinden çok daha önemli olabilir.
Darı neden gündeme geliyor?
Darı (millet), glutensiz olması nedeniyle son yıllarda daha fazla tüketilmeye başlanmıştır.
Bazı deneysel çalışmalarda darıda bulunan flavonoidlerin TPO enziminin aktivitesini baskılayabileceği gösterilmiştir. Özellikle iyot eksikliğinin yaygın olduğu toplumlarda uzun süre ve yüksek miktarda darı tüketiminin guatr gelişimiyle ilişkili olabileceğini bildiren çalışmalar bulunmaktadır.
Ancak dengeli beslenen ve yeterli iyot alan bireylerde darının normal miktarlarda tüketilmesinin tiroid fonksiyonlarını bozduğunu gösteren güçlü klinik kanıtlar bulunmamaktadır.
Soya ve darının faydaları da unutulmamalı
Hem soya hem de darı, beslenme açısından değerli gıdalardır.
Soya;
- Yüksek kaliteli bitkisel protein,
- Doymamış yağ asitleri,
- Lif,
- Demir,
- Kalsiyum ve izoflavonlar açısından zengindir.
Darı ise;
- Glutensiz bir tahıldır,
- Lif bakımından zengindir,
- B grubu vitaminleri ve mineraller içerir,
- Kan şekeri kontrolüne katkı sağlayabilir.
Dolayısıyla yalnızca tiroid endişesi nedeniyle bu besinleri tamamen diyetten çıkarmak doğru bir yaklaşım değildir.
Tiroid hastaları ne yapmalı?
Tiroid hastalıklarında en önemli nokta belirli bir besini yasaklamak değil, genel beslenme düzenini doğru planlamaktır.
Bunun için;
- Yeterli iyot alımını sağlamak,
- Dengeli ve çeşitli beslenmek,
- Soya ürünlerini aşırı miktarda tüketmemek,
- Tiroid ilaçlarını doğru zamanda kullanmak,
- Düzenli hekim kontrollerini sürdürmek
çok daha önemlidir.
Sonuç
Soya ve darı, içeriklerindeki flavonoidler nedeniyle laboratuvar ortamında tiroid peroksidaz (TPO) enziminin aktivitesini azaltabilen besinler arasında yer alsa da, bu durum günlük yaşamda normal miktarlarda tüketildiklerinde çoğu kişide klinik olarak anlamlı bir sorun oluşturmaz.
İyot eksikliği bulunan veya tiroid hastalığı olan bireylerde ise beslenme planı kişiye özel düzenlenmelidir. Bilimsel veriler, tek bir besini tamamen yasaklamaktan ziyade dengeli beslenmenin ve yeterli iyot alımının tiroid sağlığı açısından çok daha önemli olduğunu göstermektedir.
Ayrıca bakınız: https://www.husnuaydin.com.tr/blog/manyok-tatli-patates-ve-keten-tohumu-tiroidi-etkiler-mi
Ayrıca bakınız: https://www.husnuaydin.com.tr/blog/brokoli-lahana-ve-karnabahar-tiroid-icin-zararli-mi-gercekten-uzak-durmali-miyiz
