Böbreküstü Bezi (Adrenal) Cerrahisi

Böbreküstü bezleri, her iki böbreğin üzerinde bulunan ve vücudun hormon dengesinde önemli görevler üstlenen küçük organlardır. Kortizol, aldosteron ve adrenalin gibi hormonların üretildiği bu bezlerde gelişen nodül ve tümörlerin bir bölümü yalnızca takip gerektirirken, hormon üreten veya kanser şüphesi taşıyan bazı oluşumlarda cerrahi tedavi gerekebilir.

Adrenal cerrahisinde en önemli nokta, görüntülemede görülen her kitlenin ameliyat edilmemesidir. Kitlenin hormon üretip üretmediği, boyutu, görüntüleme özellikleri, büyüme davranışı ve kanser şüphesi birlikte değerlendirilerek tedavi planlanır.

Doç. Dr. Hüsnü AYDIN’ın Adrenal Cerrahi Tedavi Alanları

Doç. Dr. Hüsnü AYDIN;

• Adrenal nodüller
• Adrenal adenomlar
• Kortizol salgılayan adrenal tümörler
• Aldosteron salgılayan adrenal tümörler
• Feokromositoma
• Adrenal hiperplazi
• Adrenal korteks kanseri
• Kanser şüphesi bulunan adrenal kitleler
• Tesadüfen saptanan adrenal kitlelerin cerrahi değerlendirilmesi
• Laparoskopik adrenalektomi
• Gerekli hastalarda açık adrenal cerrahi

alanlarında hastaların cerrahi değerlendirilmesi ve uygun vakalarda tedavisi ile ilgilenmektedir.

Adrenal Nodül ve Adenomların Cerrahi Değerlendirilmesi

Böbreküstü bezlerinde saptanan kitlelerin önemli bir bölümü iyi huylu adrenal adenom yapısındadır.

Bu oluşumların tamamının ameliyat edilmesi gerekmez.

Cerrahi karar verilirken kitlenin;

• Hormon üretip üretmediği,
• Boyutu,
• Bilgisayarlı tomografi veya MR özellikleri,
• Takip sırasında büyüyüp büyümediği,
• Kanser açısından şüpheli olup olmadığı

değerlendirilir.

Doç. Dr. Hüsnü AYDIN, cerrahi açıdan değerlendirilmesi gereken adrenal nodül ve adenomların ameliyat planlaması ile ilgilenmektedir.

Feokromositoma Cerrahisi

Feokromositoma, böbreküstü bezinden gelişebilen ve fazla miktarda katekolamin salgılayabilen bir tümördür.

Bu hastalarda;

• Ataklar halinde yüksek tansiyon,
• Çarpıntı,
• Baş ağrısı,
• Terleme,
• Titreme

gibi belirtiler görülebilir.

Feokromositoma cerrahisi sıradan bir adrenal kitle ameliyatından farklıdır. Ameliyat öncesinde hormon düzeylerinin değerlendirilmesi ve hastanın tansiyonunun uygun şekilde hazırlanması büyük önem taşır.

Doç. Dr. Hüsnü AYDIN, cerrahi tedavi gereken feokromositoma hastalarının ameliyat planlaması ve adrenal cerrahisi ile ilgilenmektedir.

Bu hastalarda endokrinoloji ve anestezi ekipleriyle birlikte planlama yapılması önemlidir.

Aldosteron Salgılayan Adrenal Tümörler

Böbreküstü bezinden aşırı aldosteron salgılanması, primer aldosteronizm adı verilen tabloya yol açabilir.

Bu hastalarda özellikle;

• Kontrolü zor yüksek tansiyon,
• Kandaki potasyum seviyesinde düşüklük,
• Kas güçsüzlüğü,
• Halsizlik

gibi bulgular görülebilir.

Hormon fazlalığının tek taraflı adrenal adenomdan kaynaklandığı belirlenen uygun hastalarda cerrahi tedavi düşünülebilir.

Doç. Dr. Hüsnü AYDIN, aldosteron salgılayan ve cerrahi tedaviye uygun adrenal lezyonların ameliyatını planlamaktadır.

Kortizol Salgılayan Adrenal Tümörler

Bazı adrenal adenomlar fazla miktarda kortizol üretebilir.

Kortizol fazlalığı;

• Kilo artışı,
• Yüksek tansiyon,
• Kan şekeri yüksekliği,
• Kas güçsüzlüğü,
• Ciltte incelme,
• Mor çatlaklar,
• Osteoporoz

gibi çok farklı sorunlara neden olabilir.

Hormon salgılayan adrenal kitlenin tek taraflı olduğu ve cerrahi tedavinin uygun bulunduğu hastalarda adrenal bezin çıkarılması gerekebilir.

Cushing Sendromunda Adrenal Cerrahi

Cushing sendromu vücutta uzun süre aşırı kortizol bulunması sonucu gelişir.

Bu durum her zaman adrenal bezden kaynaklanmaz. Ancak neden adrenal bezdeki hormon üreten bir adenom veya başka bir adrenal tümör ise cerrahi tedavi gündeme gelebilir.

Bu nedenle Cushing sendromunda ameliyat kararı verilmeden önce hormon fazlalığının kaynağının doğru şekilde belirlenmesi gerekir.

Adrenal Hiperplazi

Adrenal hiperplazi, böbreküstü bezinin bir veya iki taraflı büyümesi anlamına gelir.

Bazı hiperplazi türleri hormon üretimini artırabilir.

Bu hastaların tamamında ameliyat gerekmez. Hastalığın tipi, hormon düzeyleri ve iki adrenal bezin durumu değerlendirildikten sonra cerrahi gereksinim belirlenir.

Adrenal Korteks Kanseri Cerrahisi

Adrenal korteks kanseri, böbreküstü bezinin nadir görülen ancak cerrahi açıdan önemli tümörlerinden biridir.

Bu hastalarda cerrahi tedavinin planlanması özellikle önemlidir.

Değerlendirmede;

• Tümörün boyutu,
• Çevre dokularla ilişkisi,
• Damar tutulumu,
• Uzak organlara yayılım olup olmadığı,
• Hormon üretip üretmediği

dikkate alınır.

Doç. Dr. Hüsnü AYDIN, adrenal kanser ve adrenal kanser şüphesi bulunan hastaların Cerrahi Onkoloji yaklaşımıyla değerlendirilmesi ve uygun hastalarda cerrahi tedavisi ile ilgilenmektedir.

Adrenal İnsidentaloma Nedir?

Günümüzde ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi ve MR incelemelerinin yaygınlaşmasıyla böbreküstü bezinde tesadüfen kitle saptanması oldukça sık karşılaşılan bir durum haline gelmiştir.

Başka bir nedenle yapılan görüntülemede fark edilen bu oluşumlara adrenal insidentaloma adı verilir.

Bu durumda iki temel soru yanıtlanmalıdır:

Kitle hormon üretiyor mu?
Kitle kötü huylu olma riski taşıyor mu?

Her adrenal insidentaloma ameliyat edilmez. Hormon üretmeyen ve görüntüleme açısından iyi huylu özellik taşıyan bazı lezyonlar takip edilebilir.

Adrenal Kitlelerde Hangi Testler Yapılır?

Adrenal kitle saptandığında yalnızca görüntüleme sonucuna bakılmaz.

Hastanın durumuna göre;

• Kortizol değerlendirmesi,
• Metanefrin testleri,
• Aldosteron ve renin ölçümleri,
• Elektrolitler,
• Diğer hormonal testler

istenebilir.

Bilgisayarlı tomografi ve MR incelemelerinde kitlenin yapısal özellikleri değerlendirilir.

Bu incelemeler sonunda lezyonun hormon üretip üretmediği ve cerrahi açıdan şüpheli olup olmadığı belirlenmeye çalışılır.

Her Böbreküstü Bezi Kitlesi Ameliyat Edilir mi?

Hayır.

Bu konu adrenal hastalıklarda en önemli noktalardan biridir.

Böbreküstü bezinde kitle görülmesi tek başına ameliyat nedeni değildir.

Cerrahi daha çok;

• Hormon salgılayan kitlelerde,
• Kanser veya kanser şüphesi bulunan tümörlerde,
• Görüntüleme özellikleri şüpheli lezyonlarda,
• Belirgin büyüme gösteren bazı kitlelerde

gündeme gelir.

Dolayısıyla cerrahi karar, hastanın hormonal ve radyolojik değerlendirmesi tamamlandıktan sonra verilmelidir.

Laparoskopik Adrenalektomi

Adrenal bezin çıkarılması işlemine adrenalektomi adı verilir.

Uygun hastalarda ameliyat laparoskopik, yani kapalı yöntemle gerçekleştirilebilir.

Laparoskopik cerrahide karın bölgesinden küçük kesiler kullanılarak böbreküstü bezine ulaşılır.

Hastanın ve tümörün özellikleri uygunsa kapalı cerrahi;

• Daha küçük kesiler,
• Ameliyat sonrası daha az ağrı,
• Daha kısa hastanede kalış,
• Günlük yaşama daha erken dönüş

gibi avantajlar sağlayabilir.

Ancak her adrenal tümör kapalı cerrahi için uygun değildir.

Açık Adrenal Cerrahi Ne Zaman Gerekebilir?

Özellikle büyük, çevre dokulara ilerlemiş veya kanser şüphesi yüksek bazı adrenal tümörlerde açık cerrahi tercih edilebilir.

Adrenal kanser cerrahisinde amaç, tümörü çevresindeki yapılarla ilişkisini gözeterek uygun cerrahi sınırlarla çıkarmaktır.

Bu nedenle ameliyat yöntemi sadece kesinin küçük olması düşünülerek değil, onkolojik güvenlik ve hastalığın özellikleri dikkate alınarak seçilmelidir.

Adrenal Ameliyat Öncesi Hazırlık Neden Önemlidir?

Hormon salgılayan adrenal tümörlerde ameliyat öncesi hazırlık cerrahinin en önemli aşamalarından biridir.

Özellikle feokromositomada hastanın tansiyonunun ameliyat öncesinde uygun ilaçlarla kontrol altına alınması gerekir.

Kortizol üreten tümörlerde ise ameliyat sonrasında hormon düzeylerinin düşmesine bağlı olarak geçici hormon desteği gerekebilir.

Bu nedenle adrenal cerrahisi çoğu zaman cerrahi, endokrinoloji ve anestezi ekiplerinin birlikte planladığı bir süreçtir.

Adrenal Ameliyattan Sonra Takip

Ameliyat sonrası takip, çıkarılan adrenal kitlenin türüne göre değişir.

Hormon üreten bir tümör çıkarıldıysa ameliyat sonrasında hormon seviyeleri yeniden değerlendirilir.

Adrenal kanser nedeniyle ameliyat edilen hastalarda ise patoloji sonucuna ve hastalığın evresine göre ileri tedavi ve takip planı oluşturulur.

Bazı hastalarda geçici veya daha uzun süreli hormon tedavisi gerekebilir.

Doç. Dr. Hüsnü AYDIN ile Böbreküstü Bezi Cerrahisi

Doç. Dr. Hüsnü AYDIN; Genel Cerrahi, Cerrahi Onkoloji ve Endokrin Cerrahisi alanlarında adrenal bez hastalıklarının cerrahi değerlendirilmesi, ameliyat kararının verilmesi ve uygun hastalarda adrenal cerrahisinin uygulanması ile ilgilenmektedir.

Başlıca tedavi alanları:

Adrenal Nodüller • Adrenal Adenom • Feokromositoma • Aldosteron Salgılayan Tümörler • Kortizol Salgılayan Adrenal Tümörler • Cushing Sendromunda Adrenal Cerrahi • Adrenal Hiperplazi • Adrenal Korteks Kanseri • Adrenal İnsidentaloma • Laparoskopik Adrenalektomi • Açık Adrenal Cerrahi

Adrenal hastalıklarda amaç, her kitleyi ameliyat etmek değil; cerrahi gerçekten gerekli olduğunda doğru hastaya, doğru zamanda ve uygun yöntemle tedavi uygulamaktır.

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Adrenal kitlelerin tanı ve tedavisi; hormonal testler, görüntüleme bulguları, hastanın genel sağlık durumu ve kitlenin özellikleri birlikte değerlendirilerek kişiye özel planlanır.